Een LIMS (Laboratory Information Management System) brengt het volledige traject van een monster in kaart – van de registratie tot het definitieve testrapport. Op deze pagina wordt uitgelegd wat een LIMS doet, welke modules er deel van uitmaken en wat de ISO 17025 daadwerkelijk voorschrijft.
Een LIMS (laboratorium-informatie-managementsysteem) is de centrale software van een laboratorium: het brengt het volledige traject van een monster in kaart – van de registratie via de analyse tot het definitieve rapport – en maakt elke tussenliggende stap traceerbaar. ERP voor de productie, CRM voor sales, LIMS voor het lab.
ERP voor de productie, CRM voor sales — een LIMS voor het lab.
Zo leggen we het in elk kennismakingsgesprek uit, omdat het meteen duidelijk maakt waar het om gaat: een eigen softwarecategorie voor een specifiek organisatieonderdeel. Een LIMS is het instrument om een laboratorium te digitaliseren – het brengt het traject van het monster in kaart en legt vast wie wanneer wat heeft gedaan.
ISO/IEC 17025 schrijft in hoofdstuk 7.11 geen product met de naam „LIMS“ voor. De normtekst spreekt bewust in algemene termen over het „laboratorium-informatiemanagementsysteem“ – opmerking 1 bij 7.11.2 verduidelijkt zelfs dat hier uitdrukkelijk ook niet-geautomatiseerde systemen onder vallen, in principe dus papier of Word.
Wat de norm tegelijkertijd vereist (7.11.3): bescherming tegen onbevoegde toegang, bescherming tegen manipulatie en verlies, een geschikte gebruiksomgeving, continue data-integriteit en het naadloos vastleggen van systeemstoringen inclusief corrigerende maatregelen – gedurende de volledige levenscyclus van elk individueel monster. Deze combinatie is in de praktijk met papier of Excel niet meer met een redelijke inspanning te realiseren. Precies dat gat vult een commercieel LIMS.
ISO/IEC 17025:2018, hoofdstuk 7.11.1–7.11.6 · LIMS-Forum, dr. Roman Klinkner
Een LIMS begeleidt elk monster door zes stappen. Deze keten is sectoronafhankelijk identiek – of het nu gaat om wateranalyse, farma-QC of materiaaltesten. Alleen de testmethoden en aanvullende regelgevingseisen verschillen.
Zesstappenproces volgens dr. Roman Klinkner, LIMS-Forum · Implementatie in Labordatenbank
Een compleet LIMS bestaat uit vier bouwstenen die afhankelijk van het type laboratorium verschillend worden ingevuld. Een contractlaboratorium heeft andere prioriteiten dan een kwaliteitslaboratorium in de productie – de kernfunctionaliteit is voor beide dezelfde.
Monsterbeheer, klantbeheer met CRM, testrapporten en offertes en facturen. Dat is het deel dat elk laboratorium nodig heeft. Alle functies
Documentbeheer, meetmiddelenbeheer, materiaal- en batchbeheer, procesmanagement, opleidingsplan, competentiematrix, 8D-rapporten en leveranciersbeoordeling. Naar documentbeheer
Receptuurbeheer, stabiliteits- en bewaarstudies, chemicaliën- en gevaarlijkestoffenbeheer – relevant voor contract- en ontwikkelingslaboratoria.
Elektronisch labjournaal (ELN), interfaces met ERP-systemen zoals SAP of Microsoft Dynamics, klantenportaal en AI-integratie. Naar AI-integratie
Moduletaxonomie volgens dr. Roman Klinkner, LIMS-Forum
Twee afbakeningen die in vrijwel elk selectieproces naar voren komen – en die bepalen of een laboratorium uiteindelijk één systeem gebruikt of drie.
Excel is geen LIMS – en dat wordt uiterlijk tijdens de accreditatie-audit een heikel punt. Drie knelpunten die we regelmatig tegenkomen in aanbestedingen en gesprekken:
Meer dan de helft van onze klanten begon precies daar: Excel, Word, Access of papier. Deze overstap is bij ons de standaard, niet de uitzondering.
De meest gestelde vraag van kwaliteitsmanagers: "Volstaat een zuiver QM-systeem niet?" Het antwoord hangt af van de herkomst van het systeem.
CAQ-systemen (Computer Aided Quality) zijn meestal afkomstig uit de machinebouw en automotive en zijn afgestemd op ISO 9001 en productieprocessen: controle bij goederenontvangst, klachtenbehandeling en beheer van beproevings- en meetmiddelen in de productie.
Een LIMS dekt deze kwaliteitsmanagementfuncties ook af, maar is daarnaast specifiek ontworpen voor het eigenlijke laboratoriumwerk: monsterstroom, methoden, berekening van resultaten en de bewijslast conform ISO/IEC 17025. Voor een laboratorium is een LIMS met geïntegreerd QM-gedeelte meestal de slankere oplossing – één softwarepakket in plaats van twee systemen die gesynchroniseerd moeten blijven.
Aanbestedingsspecificaties · Indeling CAQ volgens dr. Roman Klinkner · interne concurrentiestatistieken (n=105)
Hoofdstuk 7.11 van ISO/IEC 17025 beschrijft vier eisen aan het informatiemanagement van een laboratorium. Zo zijn ze geïmplementeerd in LDB LIMS:
Belangrijk ter context: een LIMS is voor accreditatie niet verplicht. De norm vereist eigenschappen, geen specifiek product. In de praktijk is een dedicated LIMS echter de betrouwbaarste manier om deze eigenschappen tijdens een audit aan te tonen – omdat audit trail, toegangsrechten en versiebeheer kernfuncties zijn en geen achteraf toegevoegde maatregelen.
DIN EN ISO/IEC 17025:2018, hoofdstuk 7.11.3 · Beoordelingspraktijk DAkkS
Bij het implementatiemodel en bij AI scheidt marketing zich al snel van de inhoud. Daarom geven we op beide een open antwoord – inclusief wat we bewust niet aanbieden.
Labordatenbank wordt uitsluitend als cloudservice aangeboden – in het AWS-datacenter in Frankfurt, verdeeld over drie beschikbaarheidszones. De software werkt in de browser, met volledige functionaliteit op Windows, macOS, Linux, tablet en smartphone.
Daarmee vervalt voor uw laboratorium de operationele last die een systeem op een eigen server bij de eigen IT-afdeling legt: updates, back-ups, redundantie en beveiligingspatches verzorgen wij. Juist kleinere laboratoria zonder eigen IT-afdeling profiteren hiervan het meest. Naar het implementatiemodel
AI staat momenteel in bijna elke softwarebrochure. Daarom leggen we hier concreet uit wat we daarmee bedoelen in Labordatenbank: AI-import leest ongestructureerde documenten zoals bemonsteringsprotocollen of rapporten van externe laboratoria uit en koppelt deze aan de juiste monsters. De Query Explorer beantwoordt analysevragen in alledaagse taal, zonder SQL. De Audit Assistant toetst documenten aan normvereisten.
Cruciaal voor geaccrediteerde laboratoria: u kiest zelf het model, uw gegevens worden niet voor training gebruikt en elke AI-actie komt in de audit trail terecht. Naar de AI-integratie
Algemene gegevensbeveiligingsrichtlijnen (ADSR) · SaaS-implementatiemodel
minder tijd kwijt in het dagelijkse laboratoriumwerk
snellere monsterdoorlooptijd
tijdsbesparing in afzonderlijke laboratoria
tevredenheid na de invoering
Klantenonderzoek in het kader van onze ISO 9001-certificering, 2025 en 2026 (responspercentage 50 %). Gemiddelden over alle deelnemende laboratoria; de tijdsbesparing varieert per laboratorium van 10 % tot meer dan 50 %.
In 60 tot 90 minuten laten we LDB LIMS zien aan de hand van uw eigen werkprocessen, in een demo-omgeving die we vooraf voor uw laboratorium inrichten. Uw eisenlijst werken we punt voor punt door – ook de punten die we niet afdekken.
Liever schrijven? Direct een moment kiezen of een aanvraag sturen
Laboratoriuminformatie- en managementsysteem (LIMS)
Documentatie vereenvoudigen en de ISO-voorschriften dagelijks in praktijk brengen
