Vanaf 1 januari 2027 moeten gegevens uit drinkwateranalyses in Duitsland nog maar in één formaat naar de gezondheidsdiensten worden verstuurd: XWasser, verzonden via het platform SHAPTH. TEIS, TWISTweb, SEBAM, LabDüs, Octoware en NiWaDaB verdwijnen. Voor erkende onderzoekslaboratoria betekent dit dat de route waarlangs zij nu elk meldingsplichtig analyserapport versturen, over enkele maanden ophoudt te bestaan.
Tot nu toe heeft elke deelstaat, en soms zelfs elke gezondheidsdienst, een eigen rapportageroute. Laboratoria die over de grenzen van deelstaten heen werken, onderhouden meerdere koppelingen naast elkaar, zetten formaten om en passen sjablonen opnieuw aan na elke wijziging vanuit de EU of de Duitse federale overheid.
SHAPTH maakt hier een einde aan. Onder leiding van het Bayerisches Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit hebben alle 16 deelstaten een gezamenlijk uitwisselingsplatform opgezet, samen met de XÖV-gegevensstandaard XWasser. De gegevens worden via een REST-interface verzonden, met plausibiliteitscontroles en een onmiddellijke ontvangstbevestiging. Er hoeft dus geen pdf-bijlage meer per e-mail te worden verstuurd in de hoop dat het bestand aankomt.
Een belangrijk onderscheid: SHAPTH vervangt geen gespecialiseerde software of LIMS. Het is het kanaal, niet het systeem. Uw analyses, stamgegevens en analyserapporten blijven waar ze zijn; alleen de verzendroute verandert.
SHAPTH raakt alle partijen die betrokken zijn bij de drinkwaterbewaking: exploitanten van watervoorzieningsinstallaties, onderzoekslaboratoria die zijn erkend op grond van de Duitse drinkwaterverordening (TrinkwV), gezondheidsdiensten en autoriteiten op deelstaat- en federaal niveau.
De wettelijke verplichting ligt in eerste instantie bij de exploitant, die ervoor moet zorgen dat de onderzoeksresultaten bij de bevoegde autoriteit terechtkomen. In de praktijk verzorgt vrijwel altijd het ingeschakelde laboratorium dit. Juist hier ontstaat de druk die de overstap voor u tot een zakelijk vraagstuk maakt: gezondheidsdiensten adviseren exploitanten inmiddels uitdrukkelijk om bij het inschakelen van een laboratorium directe elektronische verzending via SHAPTH/XWasser af te spreken.
Een laboratorium dat vanaf 2027 niet via SHAPTH kan rapporteren, riskeert daardoor meer dan het verlies van een rapportagekanaal. Het verliest opdrachten aan laboratoria die dat wel kunnen.
SHAPTH kan ook zonder gekoppeld systeem worden gebruikt. Analyserapporten kunnen handmatig via de webinterface worden ingevoerd. Het project omschrijft deze interface echter zelf duidelijk als een alternatief voor deelnemers die nog geen gespecialiseerde software hebben, niet als een volwaardige vervanging.
De omvang van een analyserapport laat zien wat “handmatig” in de praktijk betekent. Voor elk monster moeten onder meer de volgende gegevens worden ingevoerd:
Al deze informatie is al in uw laboratorium aanwezig. Die een tweede keer in een webinterface invoeren is voor een handvol rapporten per jaar misschien aanvaardbaar. Bij regelmatig drinkwateronderzoek wordt het permanent dubbel invoerwerk, met de bijbehorende overschrijffouten en zonder vastlegging in uw eigen systeem van welk rapport waar en wanneer is aangekomen.
1 januari 2027 klinkt alsof er nog tijd is om u voor te bereiden. Het echte werk zit echter niet in de technische aansluiting, maar in de stamgegevens die daarvoor nodig zijn:
Daar komt nog iets bij: 1 januari is geen geleidelijke overgang. Vanaf het verslagjaar 2027 kunnen de oude formaten niet meer worden gebruikt voor meldingsplichtige gegevens. Wie op 2 januari ontdekt dat verplichte velden ontbreken, heeft geen alternatieve route meer.
Labordatenbank stuurt analyserapporten rechtstreeks naar SHAPTH, zonder tussenstappen, dubbele gegevensinvoer of maatwerkontwikkeling aan uw kant.
Een tegel op het dashboard laat altijd zien welke rapporten nog moeten worden verzonden.
De gegevens worden vooraf gecontroleerd, zodat onvolledige meldingen niet worden verstuurd.
Gegevens worden pas na uw goedkeuring verzonden, niet automatisch op de achtergrond.
De ontvangst door de autoriteit wordt volledig vastgelegd en kan op elk moment worden aangetoond.
Onze LIMS-experts Caroline Nolten en Miriam Weyden zijn lid van het SHAPTH-expertpanel. Daardoor hebben de behoeften van laboratoria rechtstreeks invloed gehad op het ontwerp van de standaard.
Laboratoria die uiterlijk in 2027 een LIMS met SHAPTH-koppeling nodig hebben, kunnen kiezen voor een gestructureerde, versnelde implementatie van Labordatenbank. Het traject is op de deadline afgestemd: stamgegevens en parameters worden overgenomen, SHAPTH-velden worden ingericht en de verzending wordt geconfigureerd — testen in december 2026 en vanaf 1 januari 2027 operationeel rapporteren.
Om dit te bereiken, moet het project zo snel mogelijk van start gaan.
Als u al een drinkwaterkoppeling zoals TEIS, Octoware of SEBAM gebruikt, kunnen sommige verplichte SHAPTH-velden via een begeleide afstemmingsimport worden overgenomen. Het werk dat u in de afgelopen jaren hebt gedaan, gaat niet verloren.
SHAPTH — het platform voor interfaceharmonisatie en gegevensuitwisseling voor drinkwaterhygiëne — vervangt bestaande oplossingen op deelstaatniveau, zoals TEIS, SEBAM, Octoware, NiWaDaBa en TWIST-Web, door één uniform formaat voor alle Duitse deelstaten. De video toont de SHAPTH-webinterface en de koppeling met LDB:
In de meeste gevallen wel. SHAPTH legt een groot deel van de structuur voor drinkwaterlaboratoria vast. Precies die structuur bieden wij als kant-en-klaar sjabloon voor geaccrediteerde laboratoria. Tijdens een kennismakingsgesprek bespreken we uw specifieke situatie en een realistische invoeringsdatum, zonder verkooppresentatie.
Kies een afspraakOpent de agenda niet? Boek rechtstreeks via Calendly · Liever schrijven? Verstuur een aanvraag
